تصمیم گیری سیستماتیک


فرم هفت دهم از روش ده انگشتی

انتخاب و تصميم گيري يكي از ساده ترين و در عين حال پيچيده ترين كارهاست. سادگي آن زماني است كه فقط بخواهيم تصميم بگيريم و اثرات و پيامد هاي آن از نظر ما مهم نباشد . همچنين تصميمي كه متضمن رسيدن به نتيجه ي مطلوب و حصول موفقيت نباشد. در چنين شرايطي مي توانيم در هر لحظه يك تصميم و در يك روز هزاران تصميم بگيريم. اما وقتي كه ضرورت انتخاب درست ، تصميم هماهنگ ، تحقق شرايط مطلوب و نتيجه ي موفق به ميان مي آيد به تناسب اين ضرورت ، ممكن است روند تصميم گيري پيچيده تر و دقيق تر شود …

علي رغم خطرات زيادي كه تصميم گيري و انتخاب ممكن است به دنبال داشته باشد ، براي زندگي در اين جهان ما ناگزير از آن هستيم و حالا كه تصميم گرفتن اجتناب ناپذير مي باشد ، ضروري است كه با بهترين روش ممكن به آن بپردازيم. يكي از عملي ترين و كاربردي ترين متد هاي تصميم گيري سيستماتيك روش ده انگشتي مي باشد كه مطابق بيان دوم ايليا « ميم» به آن هفت دهم گفته مي شود .

آنچه در اينجا به عنوان فرم هفت دهم مي آيد در واقع برداشتي از روش ده انگشتي است . در مشروح اين روش ، شاخه ها و نكات فرعي زيادي وجود دارد كه در اين خلاصه نيامده است .

  1. تعريف هدف : هدف چيست و داراي چه مشخصاتي است ؟

( يا ) قصد هاي من از اين تصميم گيري چيست ؟

( يا وضعيت مطلوب مورد نظرم كدام است ؟

  1. شناخت مسئله ( موضوع تصميم گيري ) چيست ؟ و چه ابعاد و زوايايي دارد ؟

در اينجا به ترسيم واضح صورت مسئله مي پردازيد و ابهاماتي را كه پيراموني آن وجود دارد ، روشن مي كنيد. « خوب پرسيدن نيمي از دانستن است » بنابراين بايد مسئله را به خوبي و به وضوح مطرح كنيد تا رسيدن به جواب آسان تر شود. مسئله را به شكل هاي مختلفي مي توانيد مطرح كنيد. گاهي همين كار ، به وضوح بيشتر منجر مي گردد. در مواقعي هم لازم است مسئله را خرد ، يا آن را با يك مسئله ي بزرگ تر تلفيق كنيد .

زماني اقدام به تصميم گيري و حل مسئله كنيد كه شرايط آن تا حدي كه كفايت مي كند برقرار باشد. مثلاً اطلاعات ضروري پيرامون موضوع را در اختيار داشته باشيد .

  1. حدس زني راه حل ها ( گزينه يابي ) : ( براي حل مسئله ) چه كارهايي مي توانم بكنم ؟

( يا )  راه حل هاي ممكن و احتمالي كدام است ؟

 غالباً افراد در برخورد با راه حل ها به اولين چيزي كه به ذهن شان مي آيد عمل مي كنند. در بسياري از مواقع اولين چيزي كه به ذهن مي آيد سطحي ، شرطي شده ، القايي ( از جامعه ) و خالي از دورانديشي است بنابراين در اين مرحله بجاي انتخاب قوري يك راه حل ، حداكثر امكانات ديگر را جستجو و معلوم كنيد. هر ايده اي را كه ممكن است ( هر چند بااحتمالي ضعيف ) راه حل مسئله شما باشد يا به حل آن كمك كند ، مشخص نماييد . حتي اگر راه حل هايي مسخره و خنده دار اما نسبتاً عملي به ذهن تان مي رسد ، در فهرست قرار دهيد. در اين مرحله ، از خلاقيت خود حداكثر بهره برداري را داشته باشيد [2]بدون آن كه گزينه هاي احتمالي را مورد بررسي دقيق قرار دهيد ، هر ايده اي را كه ممكن است جوابي در آن باشد ، ليست كنيد.

  1. انتخاب بهترين راه : بهترين راه حل كدام است ؟

حالا به ارزيابي كلي ايده ها بپردازيد . درباره ي هر ايده ، جنبه هاي مثبت و منفي آن را ببينيد. مي توانيد اين كار را با سؤال چرا بله ( و ) چرا نه انجام دهيد.

گزينه ها را با توجه به هدف و وضعيت مطلوب مورد نظر خود محك بزنيد. ببينيد با شرايط شما و آنچه مي خواهيد ، تا چه حدي همخواني و تناسب دارند و اين بررسي كلي و اوليه را نسبتاً سريع انجام دهيد و متناسب ترين و بهترين راه حل را انتخاب كنيد.

  1. بررسي بهترين راه حل : آيا اين بهترين راه حل است ؟

( يا ) چرا اين كار را انجام دهم و چرا نه ؟

( يا ) چرا بله و چرا نه ؟

در اين ارزيابي اختصاصي كه مشروح تر و دقيق تر از بررسي كلي گزينه ها مي باشد ، پيامد هاي مثبت و منفي راه حل انتخابي را معلوم كنيد. اگر توانستيد تدابير لازم را براي جبران پيامد هاي منفي احتمالي ، اتخاذ كنيد يا آن كه اين پيامد هاي منفي را تا حدي كه ارزشش را داشته باشد ، پذيرفتيد ، به مرحله ي بعدي وارد مي شويد ، در غير اين صورت دوباره به ساير گزينه هاي ممكن ( مربوط به مرحله ي قبل ) مي انديشيد با اين قصد كه يا از تلفيق آن ها با راه حل انتخابي بهره ببريد يا راه حل ديگري را انتخاب كنيد .

  1. بازنگري هوشمندانه : آيا روند طي شده هوشمندانه و واقع بينانه است ؟

( يا ) آيا كار ( انتخاب ها و بررسي ها … ) به درستي انجام شد ؟

( يا ) بر سير مراحل كار چه نقض هايي وارد است ؟

در صورت عدم اطمينان كافي از وجود عنصر هوشياري ( كه واقع بيني نيز يكي از اين ويژگي هاي آن است ) در روند مراحل طي شده ، لازم است حداقل يكبار به بازبيني و كنترل سير كاري انجام شده ، بپردازيد و آن را با هوشمندي و واقع بيني از نظر بگذرانيد . بايد مطمئن شويد كه عبور مراحل مذكور درست بوده و طي آن اشتباهي صورت نگرفته است .

  1. مشورت نهايي : از ديدگاه تو ، تصميم من چطور است ؟

مشورت انديشي يكي از شاخه هاي تفكر متعالي است كه به شاخه هاي فرعي متعددي تقسيم مي شود . اين مشورت مي تواند دروني يا بيروني باشد . همچنين طرف مشورت مي تواند يك فرد يا افرادي معلوم يا چيز هاي ديگري باشد. در تفكر متعالي ، قلب و روح ، جسم و جهان ، سرنوشت و آينده ، تاريخ و گذشته ، نابودي و مرگ ، ارواح و نور ها ، زمين و آسمان ، علائم و نشانه ها و حتي حيوانات و طبيعت مي توانند مورد مشورت قرار گيرند . براي اين كار روش هايي وجود دارد كه شرح آن خارج از اين مبحث است. اما عملي ترين و آسان ترين شكل مشورت ، مشورت با مشاوران صلاحيت دار است . چنين افرادي مي بايست داراي علائم معلومي باشند كه از جمله ضروري ترين آن ها مي توان به دانايي و تجربه ي بيش تر ( در موضوع ) عدم غرض ورزي و داشتن حس نيت و قابل اعتماد بودن اشاره كرد. بعد از مشورت و تثبيت بهترين راه حل ، مي بايست به طراحي برنامه و انتخاب بهترين روش اجرا ذست بزنيد . در درس هاي بعدي به موضوع مشورت و برنامه ريزي نيز مي پردازيم .

 منبع:  کتاب آمین (ایلیا ؛ معلم بزرگ تفکر)

Advertisements
Categories: Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Post navigation

Comments are closed.

%d bloggers like this: